Ja, begrijpend lezen kan achteruitgaan door multitasking. Wanneer kinderen tegelijkertijd lezen en andere activiteiten doen, zoals naar muziek luisteren of berichten bekijken, verdelen ze hun aandacht, waardoor ze minder goed begrijpen wat ze lezen. Het brein heeft namelijk volledige focus nodig om teksten diep te verwerken en betekenis te halen uit woorden en zinnen. Gelukkig kunnen we kinderen helpen door ze te leren gefocust te lezen in een rustige omgeving, wat hun leesplezier en begrip aanzienlijk verbetert.
Wat gebeurt er in de hersenen tijdens multitasking?
Tijdens multitasking schakelt het brein voortdurend tussen verschillende taken, wat cognitieve belasting veroorzaakt en de prestaties bij elke afzonderlijke taak vermindert. Het brein kan niet echt meerdere complexe taken tegelijk uitvoeren, maar springt snel heen en weer tussen activiteiten.
Deze constante taakwisseling kost energie en tijd. Elke keer dat je aandacht verschuift van lezen naar een ander scherm of geluid, moet je brein zich opnieuw oriënteren. Dit proces, dat wetenschappers ’task switching’ noemen, zorgt ervoor dat je minder diep kunt nadenken over wat je leest.
Voor kinderen is dit effect nog sterker omdat hun hersenen nog in ontwikkeling zijn. Hun vermogen om aandacht vast te houden en storende prikkels te negeren is nog niet volledig ontwikkeld. Wanneer ze proberen te lezen terwijl er muziek speelt of notificaties binnenkomen, raken ze sneller afgeleid dan volwassenen.
Het interessante is dat kinderen vaak denken dat ze goed kunnen multitasken. Ze voelen zich productief wanneer ze meerdere dingen tegelijk doen. In werkelijkheid presteren ze bij elke taak slechter dan wanneer ze zich volledig zouden concentreren op één ding tegelijk.
Waarom heeft begrijpend lezen volledige aandacht nodig?
Begrijpend lezen vereist complexe denkprocessen waarbij het brein woorden moet herkennen, betekenis moet toekennen, verbanden moet leggen en informatie moet onthouden. Deze processen kunnen alleen effectief plaatsvinden met volledige mentale focus.
Wanneer kinderen lezen, gebeuren er verschillende dingen tegelijk in hun hoofd. Ze moeten letters herkennen, deze omzetten naar klanken, woorden vormen en vervolgens de betekenis van zinnen begrijpen. Daarbovenop moeten ze zich voorstellen wat er gebeurt in het verhaal en verbindingen maken met hun eigen ervaringen.
Dit alles vraagt om wat wetenschappers ‘werkgeheugen’ noemen. Het werkgeheugen is beperkt en kan maar een bepaalde hoeveelheid informatie tegelijk verwerken. Wanneer een deel van dit geheugen wordt gebruikt voor het verwerken van achtergrondmuziek of het checken van berichten, blijft er minder ruimte over voor het begrijpen van tekst.
Vooral bij moeilijkere teksten wordt dit probleem duidelijk. Kinderen die normaal gesproken goed kunnen lezen, maken ineens meer fouten of begrijpen minder van wat ze lezen wanneer er afleidingen zijn. Ze lezen de woorden wel, maar de diepere betekenis gaat verloren.
Welke signalen wijzen op verminderd leesbegrip door multitasking?
Kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen door multitasking lezen vaak oppervlakkig, vergeten snel wat ze net gelezen hebben en kunnen moeilijk de hoofdgedachte van een tekst samenvatten. Ze moeten passages vaker herlezen om de inhoud te begrijpen.
Er zijn verschillende concrete signalen waar je op kunt letten. Kinderen die afgeleid lezen, bewegen hun ogen wel over de tekst, maar kunnen achteraf weinig vertellen over wat er gebeurde. Ze lezen de woorden, maar de betekenis dringt niet door. Dit noemen we ‘mindless reading’.
Ook merk je dat ze vaker moeten teruglezen. Ze komen aan het einde van een pagina en realiseren zich dat ze eigenlijk niet weten wat er stond. Hun ogen hebben de tekst gevolgd, maar hun gedachten waren ergens anders. Dit is frustrerend voor kinderen en kan hun leesplezier aantasten.
Andere signalen zijn problemen met het maken van verbanden tussen verschillende delen van een verhaal, moeite met het voorspellen wat er gaat gebeuren, en het niet kunnen beantwoorden van vragen over details die ze net gelezen hebben. Kinderen kunnen ook sneller vermoeid raken van lezen omdat hun brein harder moet werken om de informatie te verwerken.
Sommige kinderen compenseren door langzamer te gaan lezen, wat op zich niet erg is, maar wel kan wijzen op verminderde automatisering van het leesproces door afleidingen.
Hoe beïnvloedt technologie het leesgedrag van kinderen?
Technologie stimuleert multitasking-gedrag door constante notificaties, meerdere open tabbladen en de verleiding om tussen apps te schakelen tijdens het lezen. Dit leidt tot kortere aandachtsspannes en een voorkeur voor oppervlakkige informatieverwerking in plaats van diep lezen.
Veel kinderen zijn gewend geraakt aan de snelle wisselingen die technologie biedt. Ze kijken een video, krijgen een berichtje, scrollen door foto’s en spelen een spelletje, allemaal binnen een paar minuten. Deze manier van informatie consumeren is heel anders dan het rustige, lineaire proces van een boek lezen.
Schermen zelf kunnen ook afleidend werken. Het blauwe licht, de mogelijkheid om op links te klikken, en de aanwezigheid van andere apps maken het moeilijker om gefocust te blijven op één tekst. Zelfs wanneer kinderen proberen om alleen te lezen op een tablet, weten ze dat er maar één klik nodig is om naar iets anders te gaan.
Daarnaast heeft onderzoek aangetoond dat lezen op schermen anders verloopt dan lezen op papier. Mensen hebben de neiging om sneller en oppervlakkiger te lezen op digitale apparaten. Ze scannen eerder dan dat ze echt lezen, wat het begrijpend lezen niet ten goede komt.
Dit betekent niet dat technologie slecht is voor lezen. Er zijn geweldige digitale boeken en leesapps beschikbaar. Het gaat erom hoe we technologie gebruiken en of we kinderen leren om bewust om te gaan met digitale afleidingen.
Welke strategieën helpen kinderen gefocuster te lezen?
Effectieve strategieën voor gefocust lezen zijn het creëren van een rustige leesomgeving zonder digitale afleidingen, het instellen van vaste leesmomenten en het stimuleren van leesplezier door kinderen zelf boeken te laten kiezen die hen interesseren.
Een leesvriendelijke omgeving creëren
Begin met het inrichten van een speciale leesplek waar kinderen zich kunnen concentreren. Dit kan een hoekje in de woonkamer zijn met een comfortabele stoel en goede verlichting, of een rustig plekje in de slaapkamer. Het belangrijkste is dat telefoons, tablets en andere schermen uit het zicht zijn.
Zorg ook voor een rustige achtergrond. Hoewel sommige kinderen beweren dat ze beter kunnen lezen met muziek, werkt stilte meestal het beste voor diep begrip. Als er echt achtergrondgeluid nodig is, kies dan voor instrumentale muziek zonder tekst.
Leesrituelen ontwikkelen
Vaste leesmomenten helpen kinderen om in een leesmentaliteit te komen. Dit kan voor het slapengaan zijn, na school of op een vast moment in het weekend. Door lezen tot een gewoonte te maken, wordt het makkelijker om de focus vast te houden.
Maak van lezen een plezierige activiteit zonder druk. Laat kinderen zelf kiezen wat ze willen lezen, of dat nu strips, informatieve boeken of verhalen zijn. Wanneer kinderen plezier hebben in wat ze lezen, zijn ze van nature meer gefocust en maken ze meer leeskilometers.
Stimuleer ook het samen lezen en praten over boeken. Wanneer kinderen kunnen delen wat ze gelezen hebben en vragen kunnen stellen over verhalen, wordt lezen een sociale activiteit die hun betrokkenheid vergroot.
Hoe DaVinci Educatie helpt met begrijpend lezen
Bij DaVinci Educatie begrijpen we hoe belangrijk gefocust lezen is voor de ontwikkeling van kinderen. Onze aanpak zorgt ervoor dat lezen een natuurlijk en plezierig onderdeel wordt van het leren, zonder de druk van extra taken die kunnen leiden tot weerstand tegen lezen.
We werken met rijke thema’s zoals ‘Wie ben ik’ en ‘Samen op de wereld’ die kinderen uitnodigen om dieper na te denken over wat ze lezen. Deze thema’s verbinden verschillende vakgebieden en stimuleren kinderen om verbanden te leggen tussen teksten en hun eigen ervaringen. Daarnaast gebruiken we passende onderwerpen, zoals concrete verhalen over dieren of avonturen, die direct aansluiten bij de belevingswereld van kinderen.
Onze Wereldtaal Taalmethode ‘Het Geheime Genootschap van (LS)²’ maakt taalontwikkeling betekenisvol door integratie met thematische content. Hierdoor ervaren kinderen lezen niet als een losstaande vaardigheid, maar als een natuurlijk hulpmiddel om de wereld te ontdekken. Dit vergroot hun motivatie en focus tijdens het lezen.
Belangrijke voordelen van onze aanpak:
- Lezen wordt gekoppeld aan nieuwsgierigheid en verwondering
- Kinderen maken meer leeskilometers door intrinsieke motivatie
- Geen extra huiswerk dat kan leiden tot gedoe over school
- Flexibele aanpak die aansluit bij de unieke identiteit van elke school
- Ondersteuning voor leerkrachten om kinderen op maat te begeleiden
Wil je meer weten over hoe onze aanpak het leesplezier en begrijpend lezen van kinderen kan versterken? Maak kennis met onze methode of neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek over de mogelijkheden voor jouw school.
